Η οργανωτική δομή και η μεθοδολογία του FactReview

Στο πλαίσιο ανάλυσης του τεράστιου όγκου πληροφοριών που κυκλοφορεί καθημερινά στα social media και τα διάφορα μέσα ενημέρωσης, οι οργανισμοί ελέγχου γεγονότων επιστρατεύουν εργαλεία και μεθόδους για να εξακριβώσουν αν ο εκάστοτε ισχυρισμός έχει βάση.

Εδώ εξηγούμε τον τρόπο που οργανώνουμε την ομάδα έρευνας και σύνταξης, τόσο για να εντοπίζουμε και να καταρρίπτουμε δυνητικά ψευδείς ισχυρισμούς, όσο και για να ελέγχουμε την ποιότητα της δουλειάς μας πριν τη δημοσίευση ενός άρθρου.

Πριν προχωρήσουμε, είναι σκόπιμο να αντιληφθούμε πως αυτές οι οδηγίες και τα εργαλεία αποτελούν ένα γενικό πρότυπο. Ανανεώνονται συχνά και κάθε έλεγχος γεγονότων μπορεί να απαιτεί διαφορετικό συνδυασμό πηγών, ειδικών γνώσεων και τεχνικών επαλήθευσης.

Οργανωτική διάρθρωση και συντακτική επιμέλεια

Συγκέντρωση ισχυρισμών και με ποια θέματα ασχολούμαστε

Η διαδικασία ξεκινά από τη συγκέντρωση δημόσιων ισχυρισμών που κυκλοφορούν σε μέσα ενημέρωσης, κοινωνικά δίκτυα, δημόσιες δηλώσεις, εικόνες, βίντεο ή άλλο υλικό με σημαντική απήχηση. Προτεραιότητα έχουν θέματα με κοινωνικό ενδιαφέρον, πιθανή βλάβη ή ευρεία διάδοση.

Δεν καταρρίπτουμε προσωπικές θέσεις ή απόψεις ούτε περιπτώσεις σάτιρας, εκτός αν παρουσιάζονται με τρόπο που δημιουργεί μετρήσιμο ισχυρισμό πραγματικότητας και μπορεί να παραπλανήσει το κοινό.

Οι αναγνώστες μπορούν να μας αποστέλλουν ισχυρισμούς προς εξέταση, αλλά η τελική επιλογή γίνεται με βάση τη δυνατότητα επαλήθευσης, τη σοβαρότητα του θέματος και το αν η δημοσίευση ενός ελέγχου μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά το κοινό.

Δίνουμε προτεραιότητα σε ισχυρισμούς που ενδέχεται να θέτουν ανθρώπους σε κίνδυνο, όπως θέματα υγείας, σε περιεχόμενο που στοχοποιεί ομάδες του πληθυσμού, σε απάτες που διαδίδονται γρήγορα και σε πληροφορίες που επηρεάζουν σημαντικές δημόσιες συζητήσεις.

Σε πολιτικά ή κοινωνικά ευαίσθητα θέματα επιδιώκουμε ισορροπία στην κάλυψη και αποφεύγουμε τη συγκέντρωση της προσοχής σε ένα μόνο κόμμα, πρόσωπο ή χώρο όταν υπάρχουν ισχυρισμοί αντίστοιχης σημασίας από διαφορετικές πλευρές.

Διαλογή των θεμάτων και ανάθεση

Εφόσον βρεθούν τα πιθανά θέματα που θα μπορούσαμε να καλύψουμε, γίνεται ανασκόπησή τους από τον αρχισυντάκτη και τον senior editor της σελίδας και στη συνέχεια γίνεται ανάθεση των θεμάτων, ανάλογα με τον φόρτο εργασίας και το ενδιαφέρον του εκάστοτε συντάκτη.

Εφόσον έχει ολοκληρωθεί ένα άρθρο, διενεργείται έλεγχος από τουλάχιστον δύο άτομα εκτός του αρθρογράφου, συνήθως τον αρχισυντάκτη και τον senior editor, τόσο για συνοχή κειμένου όσο και για την ακρίβεια των πηγών που χρησιμοποιούνται προς τεκμηρίωση της κατάρριψης. Το εκάστοτε άρθρο ανεβαίνει στη σελίδα μας μόνο εφόσον έχει περάσει όλους τους σχετικούς ελέγχους.

Οργάνωση ισχυρισμών και επικοινωνία με ενδιαφερόμενους

Ο κάθε αρθρογράφος έχει τον δικό του αλγόριθμο για το πώς θα ερευνήσει το εκάστοτε θέμα και πώς θα οργανώσει τη δουλειά του, ωστόσο σε γενικές γραμμές ακολουθείται μια κοινή στρατηγική στην πορεία ενός fact-check.

Εφόσον έχουμε επιλέξει το θέμα με το οποίο θα ασχοληθούμε, εξετάζουμε πόσες φορές έχει αναπαραχθεί και από ποια μέσα ώστε να έχουμε μια όσο το δυνατόν πιο πλήρη εικόνα για την έκταση της διάδοσης. Αυτά τα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επόμενο στάδιο και στο πλαίσιο έρευνας για τάσεις παραπληροφόρησης σε συγκεκριμένες κατηγορίες θεματολογίας.

Αυτές οι πληροφορίες, μαζί με μια λίστα όλων των ισχυρισμών που γίνονται από το εκάστοτε δημοσίευμα, καταχωρούνται σε ένα προσχέδιο και εξετάζονται ξεχωριστά. Σε αυτό το στάδιο, εφόσον έχουμε ένα σαφές προσχέδιο για το πώς θα οργανώσουμε το θέμα μας, πολλές φορές χρειάζεται να επικοινωνήσουμε με το ίδιο το άτομο που συνέταξε το εξεταζόμενο άρθρο ή με κάποιο από τα άτομα που αναφέρονται σε αυτό.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να έχουμε πλήρη εικόνα του θέματος και γι' αυτό η συλλογή στοιχείων από τους άμεσα ενδιαφερόμενους είναι βασικό κομμάτι της ερευνητικής διαδικασίας. Επίσης είναι σημαντικό να δίνεται η ευκαιρία για σχόλιο σε άμεσα ενδιαφερόμενους εφόσον αυτό κρίνεται σκόπιμο ή και είναι εφικτό.

Σύγκρουση συμφερόντων και διαφάνεια

Όταν σε κάποιο άρθρο υπάρχει πιθανή άμεση ή έμμεση σύγκρουση συμφερόντων από αρθρογράφο, συνεργάτη, ειδικό ή πρόσωπο από το οποίο ζητείται σχόλιο, αυτή πρέπει να δηλώνεται με σαφήνεια στο πλαίσιο του άρθρου.

Η δήλωση τέτοιων σχέσεων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ένα τεκμήριο είναι άκυρο. Σημαίνει όμως ότι ο αναγνώστης πρέπει να γνωρίζει το πλαίσιο ώστε να αξιολογήσει την πληροφορία, την πηγή και την ερμηνεία της.

Έρευνα, πηγές και τεκμηρίωση

Για κάθε έλεγχο αναζητούμε πρωτογενείς πηγές, επίσημα δεδομένα, επιστημονική βιβλιογραφία, αρχεία, δηλώσεις, τεχνικά ίχνη και άλλα διαθέσιμα τεκμήρια. Όταν το θέμα απαιτεί εξειδίκευση, ζητούμε συνδρομή από επιστημονικούς συνεργάτες ή αρμόδιους φορείς.

Η επιλογή πηγών και η συλλογιστική πρέπει να παρουσιάζονται με τρόπο που επιτρέπει στον αναγνώστη να ακολουθήσει τη διαδρομή της έρευνας. Οι σύνδεσμοι, οι παραπομπές και οι επισημάνσεις δεν είναι διακοσμητικά στοιχεία αλλά μέρος της απόδειξης.

Σε επιστημονικά θέματα προτιμούμε ανασκοπήσεις, μετα-αναλύσεις, επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες και δημοσιεύσεις σε αξιολογημένα περιοδικά. Όταν χρησιμοποιούνται μεμονωμένες μελέτες, εξετάζουμε τον σχεδιασμό τους, το δείγμα, τους περιορισμούς και τη σχέση τους με το συνολικό επιστημονικό πλαίσιο.

Σε θέματα δημόσιας πολιτικής, οικονομίας, διοίκησης ή νομοθεσίας αναζητούμε επίσημα έγγραφα, αποφάσεις, βάσεις δεδομένων, ανακοινώσεις φορέων και διαθέσιμα πρωτογενή στοιχεία. Οι δευτερογενείς πηγές χρησιμοποιούνται επικουρικά και όχι ως μοναδικό τεκμήριο όταν το αρχικό υλικό είναι διαθέσιμο.

Εργαλεία επαλήθευσης ψηφιακού υλικού

Για εικόνες και βίντεο χρησιμοποιούνται τεχνικές αντίστροφης αναζήτησης, έλεγχος παλαιότερων δημοσιεύσεων, αναζήτηση γεωγραφικών και χρονικών ενδείξεων, αντιπαραβολή με δορυφορικές ή χαρτογραφικές υπηρεσίες και εξέταση μεταδεδομένων όπου αυτά υπάρχουν.

Σε περιπτώσεις τεχνητής νοημοσύνης ή ψηφιακής αλλοίωσης, τα εργαλεία ανίχνευσης αντιμετωπίζονται ως βοηθητικά και όχι ως απόλυτη απόδειξη. Η αξιολόγηση βασίζεται σε συνδυασμό οπτικών ενδείξεων, ιστορικού διάδοσης, διαθέσιμων πρωτογενών αρχείων και ανεξάρτητων πηγών.

Όταν ένας ισχυρισμός αφορά δηλώσεις προσώπων, αποσπάσματα βίντεο ή μεταφράσεις, αναζητούμε το πλήρες αρχικό πλαίσιο ώστε να διαπιστωθεί αν έχει γίνει αποκοπή, αλλοίωση, λανθασμένη μετάφραση ή παραπλανητική παρουσίαση.

Μεθοδολογία ελέγχου και παραδείγματα εργαλείων fact-checking

Ανάλυση οπτικοακουστικού υλικού

Μια από τις πιο συχνές περιπτώσεις παραπληροφόρησης περιλαμβάνει την παραποίηση και χρήση οπτικοακουστικού υλικού, δηλαδή βίντεο, εικόνες ή ηχητικά ντοκουμέντα για τη διάδοση αβάσιμων ισχυρισμών. Όταν έχουμε μια ανάρτηση ή ένα άρθρο που χρησιμοποιεί μια εικόνα ή ένα βίντεο ως βάση ενός ισχυρισμού, ο πιο εύκολος τρόπος να εξετάσουμε την ακρίβεια του ισχυρισμού είναι να εντοπίσουμε την αρχική πηγή του εξεταζόμενου βίντεο ή της εξεταζόμενης εικόνας.

Εντοπισμός παλαιότερης αναπαραγωγής εικόνας

Για παλαιότερη αναπαραγωγή εικόνας αξιοποιούμε υπηρεσίες αντίστροφης αναζήτησης όπως Google, Yandex, TinEye και Bing Image Search, είτε χειροκίνητα είτε μέσω πρόσθετων που επιταχύνουν την αναζήτηση. Σκοπός είναι να βρεθεί αν η εικόνα υπήρχε πριν από το περιστατικό στο οποίο αποδίδεται.

Η διαδικασία μπορεί να γίνει χειροκίνητα, κατεβάζοντας την εικόνα και ανεβάζοντάς την στην κάθε υπηρεσία ξεχωριστά, ή αυτόματα με χρήση ειδικού πρόσθετου που επιτρέπει αναζήτηση με δεξί κλικ στην εικόνα και επιλογή της υπηρεσίας αναζήτησης. Τα εργαλεία αυτά οργανώνονται επίσης στην εργαλειοθήκη fact-checking του FactReview, ώστε οι αναγνώστες να μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν ανά κατηγορία.

Εντοπισμός παλαιότερης αναπαραγωγής βίντεο

Για βίντεο, επειδή δεν υπάρχει πάντα αξιόπιστη αναζήτηση με βάση ολόκληρο το αρχείο, η διαδικασία συνήθως περνά από επιλεγμένα καρέ. Τα καρέ αναζητούνται ως εικόνες, συγκρίνονται με παλαιότερες δημοσιεύσεις και εξετάζονται μαζί με ήχους, υπότιτλους, πινακίδες, τοπογραφικά στοιχεία ή άλλα ίχνη.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν πάντα ελεύθερα προσβάσιμα εργαλεία για αυτόματη αναζήτηση με βάση ένα βίντεο όπως υπάρχουν για αναζήτηση με βάση μια εικόνα. Για να βρούμε παλαιότερη αναπαραγωγή ενός βίντεο, το χωρίζουμε στα επιμέρους καρέ, δηλαδή σε μικρά στιγμιότυπα από κάθε δευτερόλεπτο, και ψάχνουμε με βάση αυτές τις εικόνες.

Η διαδικασία μπορεί να γίνει χειροκίνητα, αλλά μπορεί και να αυτοματοποιηθεί μέσω πλατφορμών όπως το InVID, το οποίο αποτελεί συλλογή εργαλείων για ανάλυση οπτικοακουστικού υλικού. Ένα από αυτά τα εργαλεία είναι ο διαχωρισμός καρέ ενός βίντεο που μπορεί να ανέβει ως αρχείο ή να δοθεί μέσω συνδέσμου, ώστε στη συνέχεια να γίνει άμεσα αντίστροφη αναζήτηση εικόνας με σχετική υπηρεσία.

Για ισχυρισμούς που βασίζονται σε ιστοσελίδες, ελέγχουμε αρχειοθετημένες εκδόσεις, ημερομηνίες δημοσίευσης, αλλαγές σε τίτλους ή κείμενα, στοιχεία ιδιοκτησίας όταν είναι διαθέσιμα και τη σχέση ανάμεσα στην αρχική πηγή και τους λογαριασμούς που αναπαράγουν το περιεχόμενο.

Ομαδοποίηση ειδησεογραφίας και υποδείξεις κοινού

Ο όγκος του περιεχομένου που παράγεται καθημερινά είναι υπερβολικά μεγάλος για χειροκίνητη πλήρη παρακολούθηση. Γι' αυτό χρησιμοποιούνται εργαλεία ομαδοποίησης ειδήσεων, λογαριασμών, δημοσιεύσεων και θεματικών ροών, ώστε να εντοπίζονται γρήγορα ισχυρισμοί που διαδίδονται ή επανεμφανίζονται.

Τα εργαλεία αυτά δεν αποφασίζουν ποιο θέμα θα ελεγχθεί. Λειτουργούν ως μηχανισμός χαρτογράφησης και προτεραιοποίησης. Η τελική συντακτική επιλογή παραμένει ανθρώπινη και βασίζεται στη σημασία του ισχυρισμού, στο διαθέσιμο τεκμηριωτικό υλικό και στην πιθανή επίπτωση της παραπληροφόρησης.

Οι υποδείξεις του κοινού είναι επίσης κρίσιμες. Αναγνώστες που συναντούν περιεχόμενο σε ομάδες, εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή ιστοσελίδες μπορούν να μας αποστείλουν συνδέσμους και στιγμιότυπα, ιδίως όταν το περιεχόμενο δεν είναι εύκολα ανιχνεύσιμο δημόσια.

Επικοινωνία με φορείς και ειδικούς

Όπου είναι απαραίτητο, επικοινωνούμε με δημόσιες υπηρεσίες, οργανισμούς, ερευνητές, εταιρείες ή άλλα πρόσωπα που μπορούν να παράσχουν πρωτογενή διευκρίνιση. Η απάντηση ή η μη απάντηση αναφέρεται όταν επηρεάζει την κατανόηση του θέματος.

Οι ειδικοί δεν χρησιμοποιούνται για να αντικαταστήσουν την τεκμηρίωση. Χρησιμοποιούνται για να εξηγήσουν τεχνικά ζητήματα, να επισημάνουν περιορισμούς και να βοηθήσουν στη σωστή ερμηνεία δεδομένων που αλλιώς μπορεί να παρουσιαστούν αποσπασματικά.

Όταν απευθυνόμαστε σε πρόσωπο ή φορέα που εμπλέκεται στον ισχυρισμό, επιδιώκουμε να δώσουμε επαρκές πλαίσιο και εύλογο χρόνο απάντησης. Αν η απάντηση φτάσει μετά τη δημοσίευση και αλλάζει ουσιωδώς την εικόνα, το άρθρο μπορεί να ενημερωθεί με σχετική σημείωση.

Δομή ενός άρθρου fact-checking

Κάθε άρθρο πρέπει να καθιστά σαφές από την αρχή ποιος είναι ο ισχυρισμός, πού εντοπίστηκε και γιατί εξετάζεται. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα βασικά ευρήματα, οι πηγές και η ανάλυση που οδηγεί στο συμπέρασμα.

Όταν υπάρχουν πολλαπλοί ισχυρισμοί στο ίδιο δημοσίευμα, χωρίζονται σε διακριτές ενότητες. Αυτό αποτρέπει τη γενίκευση ενός συμπεράσματος σε σημεία που δεν έχουν ελεγχθεί ή που χρειάζονται διαφορετική τεκμηρίωση.

Η γλώσσα του άρθρου πρέπει να είναι όσο γίνεται απλή χωρίς να θυσιάζεται η ακρίβεια. Οι τεχνικοί όροι εξηγούνται, οι σύνδεσμοι τοποθετούνται κοντά στο σημείο που τεκμηριώνουν και οι αβεβαιότητες αναφέρονται ρητά.

Έλεγχος ποιότητας πριν τη δημοσίευση

Πριν τη δημοσίευση, το άρθρο ελέγχεται ως προς τη σαφήνεια του ισχυρισμού, την ακρίβεια των παραπομπών, τη λογική συνοχή του συμπεράσματος και την ορθή χρήση του συστήματος αξιολόγησης.

Η συντακτική επιμέλεια εξετάζει αν το άρθρο αποφεύγει υπερβολές, αν διαχωρίζει τα δεδομένα από την ερμηνεία και αν αναφέρει περιορισμούς ή σημεία όπου τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν πλήρη βεβαιότητα.

Η τελική μορφή πρέπει να επιτρέπει σε έναν αναγνώστη να καταλάβει ποιος ισχυρισμός ελέγχεται, γιατί έχει σημασία, ποια στοιχεία εξετάστηκαν και πώς αυτά συνδέονται με το συμπέρασμα. Όταν ο ισχυρισμός περιέχει περισσότερα από ένα σημεία, αυτά διαχωρίζονται ώστε να μην συγχέεται η αξιολόγηση.

Οι τίτλοι, οι περιλήψεις και οι σφραγίδες αξιολόγησης πρέπει να συμφωνούν με το σώμα του άρθρου. Αν το διαθέσιμο υλικό δεν επιτρέπει ασφαλές συμπέρασμα, αυτό δηλώνεται αντί να παρουσιάζεται βεβαιότητα που δεν προκύπτει από τα τεκμήρια.

Σχέση με το σύστημα αξιολόγησης

Η αξιολόγηση αποτελεί συνοπτική αποτύπωση του αποτελέσματος της έρευνας. Δεν αντικαθιστά την ανάλυση, ούτε μπορεί να διαβαστεί αποκομμένη από τα τεκμήρια, τις εξηγήσεις και τους περιορισμούς που παρουσιάζονται στο πλήρες άρθρο.

Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις κατηγορίες, τους δείκτες και τη σφραγίδα αξιολόγησης, διατηρούμε ξεχωριστή σελίδα για το σύστημα αξιολόγησης του FactReview.

Πολιτική παραπόνων και διορθώσεων

Όταν λαμβάνουμε αίτημα διόρθωσης ή ένσταση, εξετάζουμε αν υπάρχει πραγματικό λάθος, ουσιώδης παράλειψη ή ανάγκη καλύτερης διατύπωσης. Οι ουσιώδεις αλλαγές πρέπει να γίνονται εμφανείς στο άρθρο και να καταγράφονται στο αρχείο διορθώσεων.

Η αξιολόγηση αιτημάτων διόρθωσης δεν γίνεται με βάση το αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με το συμπέρασμα, αλλά με βάση το αν παρουσιάζονται στοιχεία που δείχνουν σφάλμα, παρανόηση, ελλιπές πλαίσιο ή ανακριβή διατύπωση.

Η σελίδα μας έχει ξεχωριστό τμήμα στο οποίο ενθαρρύνουμε κάθε αναγνώστη να επικοινωνήσει μαζί μας εφόσον εντοπίσει κάποιο λάθος σε άρθρο ή άλλο υλικό μας. Σε αυτό το πλαίσιο χρειάζεται να γίνεται επισήμανση του σημείου στο οποίο ο αναγνώστης θεωρεί ότι έχει γίνει λάθος, παρέχοντας σχετική εξήγηση και, όπου χρειάζεται, την κατάλληλη τεκμηρίωση.

Ο αρχισυντάκτης μαζί με τον senior editor εξετάζουν το αίτημα και, εφόσον βρεθεί ότι υπάρχει όντως σφάλμα, προχωρούμε σε διόρθωση. Στη συνέχεια δημιουργείται καταγραφή του σφάλματος στο αρχείο διορθώσεων, οργανωμένη με βάση την ημερομηνία, με σύνδεσμο του άρθρου και μικρή περιγραφή για το τι διορθώθηκε.

Αντίστοιχη πολιτική ακολουθούμε και για παράπονα. Στην ίδια φόρμα με τις προτάσεις διορθώσεων οι αναγνώστες μπορούν να στείλουν προτάσεις βελτίωσης ή ενστάσεις για θέματα στα οποία θεωρούν ότι έχουμε κάνει λάθος ή εφόσον διαφωνούν με τον τρόπο που έχουμε καλύψει κάποιο θέμα.

Όταν ένα άρθρο αλλάζει ουσιωδώς, η αλλαγή πρέπει να είναι ορατή στον αναγνώστη. Όταν μια επισήμανση δεν οδηγεί σε αλλαγή, μπορεί να δοθεί εξήγηση για τους λόγους, εφόσον το αίτημα είναι συγκεκριμένο και τεκμηριωμένο.

Η μεθοδολογία δεν είναι στατική. Επανεξετάζεται με βάση την εμπειρία της ομάδας, τα διεθνή πρότυπα, τις αξιολογήσεις των δικτύων fact-checking και τις νέες τεχνικές παραπληροφόρησης που εμφανίζονται στο δημόσιο περιβάλλον.

Εξέταση δεδομένων από αξιόπιστες πηγές

Ένας κοινός παρονομαστής σε κάθε διαφορετικό θέμα που εξετάζουμε ως FactReview είναι η προσπάθεια χρήσης πρωτογενών στοιχείων και πηγών. Όπου αυτό δεν είναι εφικτό, επιλέγουμε αναφορές και ανασκοπήσεις στοιχείων από επίσημους φορείς, παρέχοντας πάντα τις παραπομπές για κάθε αναφορά που γίνεται στα άρθρα μας.

Η περίπτωση των ισχυρισμών επιστημονικού περιεχομένου

Στο πλαίσιο επιστημονικών θεμάτων πρωτογενείς πηγές θεωρούνται οι επιστημονικές μελέτες, ενώ δευτερογενείς πηγές θεωρούνται αναφορές επίσημων επιστημονικών φορέων που χρησιμοποιούν ως πηγές επιστημονικές μελέτες. Όταν ψάχνουμε έναν επιστημονικό ισχυρισμό, χρησιμοποιούμε επίσημες και όσο είναι δυνατόν πρωτογενείς πηγές για να υποστηρίξουμε την ανάλυσή μας.

Συγκεκριμένα, στην περίπτωση των επιστημονικών μελετών μπορούμε να ακολουθήσουμε συγκεκριμένη πορεία για να βρούμε στοιχεία που παρουσιάζονται στο εκάστοτε εξεταζόμενο δημοσίευμα.

Εντοπισμός της μελέτης

Αυτό συνήθως είναι ένα από τα πιο απαιτητικά σημεία, καθώς πολλά δημοσιεύματα κάνουν λόγο για στοιχεία που βρήκαν σε μια μελέτη αλλά σπάνια δίνουν τον τίτλο της μελέτης και ακόμα πιο σπάνια παραπέμπουν απευθείας σε αυτή. Για να βρούμε την πηγή, παίρνουμε στοιχεία μέσα από το άρθρο που εξετάζουμε και τα χρησιμοποιούμε ως λέξεις-κλειδιά σε μηχανή αναζήτησης.

Αποτίμηση της ποιότητας του περιοδικού

Αυτό είναι σημαντικό και συχνά περίπλοκο βήμα, γιατί σε πολλές περιπτώσεις χρειάζεται σχετική εμπειρία. Ένα πρώτο πρακτικό βήμα είναι να ψάξουμε το περιοδικό σε υπάρχουσες λίστες με αναξιόπιστα περιοδικά ή εκδότες. Τέτοιου τύπου περιοδικά μπορεί να δημοσιεύουν μελέτες με ελάχιστο ή καθόλου ουσιαστικό έλεγχο στην αξιοπιστία των στοιχείων και της μεθοδολογίας.

Εξέταση της ίδιας της μελέτης

Δεν είναι πάντα εφικτό για κάθε αναγνώστη να αφιερώσει χρόνο για να διαβάσει ολόκληρη μια επιστημονική μελέτη, καθώς η τεχνική ορολογία και η έκταση των δημοσιεύσεων περιπλέκουν τη διαδικασία. Ωστόσο, υπάρχουν τρόποι να μειώσουμε τον χρόνο που χρειάζεται για να βρούμε τις πληροφορίες που αναζητούμε.

Στο FactReview διαβάζουμε αναλυτικά τις μελέτες που εξετάζουμε στο πλαίσιο ανάλυσης ισχυρισμών. Για κάποιον που θέλει να πάρει συγκεκριμένες πληροφορίες, βοηθούν σημεία όπως η περίληψη της μελέτης και τα συμπεράσματα ή η συζήτηση, όπου συνήθως περιγράφεται με πιο συνοπτικό τρόπο τι εξετάστηκε, τι βρέθηκε και ποιοι περιορισμοί υπάρχουν.